Getrouwd of Wettelijk Samenwonend in Belgie? Zo Werkt het Huwelijksvermogensrecht voor Beleggers
Een complete gids over huwelijksstelsels, eigendom van beleggingen, en de fiscale gevolgen voor Belgische beleggers.
Inleiding
Als Belgische belegger heb je misschien al een mooie portefeuille opgebouwd bij Interactive Brokers, DEGIRO of een andere broker. Maar wat gebeurt er met je beleggingen als je trouwt of wettelijk gaat samenwonen? En hoe beinvloedt dit je belastingaangifte?
Dit zijn cruciale vragen, want het Belgische huwelijksvermogensrecht bepaalt:
- Wie eigenaar is van je aandelen, ETF's en crypto
- Hoe dividenden en meerwaarden verdeeld worden
- Hoeveel belastingvrijstelling je krijgt
- Hoe je je belastingaangifte moet invullen
In deze uitgebreide gids leggen we alles uit wat je moet weten als belegger die getrouwd is, wettelijk samenwoont, of dit overweegt.
De Drie Samenlevingsvormen in Belgie
Belgie kent drie officiele samenlevingsvormen, elk met eigen juridische en fiscale gevolgen:
Alleenstaand (Ongehuwd en Niet Wettelijk Samenwonend)
- Je bent volledig financieel onafhankelijk
- Al je beleggingen zijn van jou
- Je vult een individuele belastingaangifte in
- Je hebt recht op €10.000 vrijstelling voor meerwaarden
Gehuwd
Wanneer je trouwt in Belgie, krijg je automatisch het wettelijk stelsel (gemeenschap van aanwinsten), tenzij je bij de notaris een huwelijkscontract laat opstellen.
Belangrijke fiscale gevolgen:
- Vanaf het jaar na je huwelijk vul je een gezamenlijke belastingaangifte in
- Je kunt profiteren van het huwelijksquotient als een partner weinig verdient
- De eigendom van je beleggingen hangt af van je huwelijksvermogensstelsel
Bron: "In het jaar waarin jullie trouwen als alleenstaanden worden beschouwd. Jullie moeten dus elk een eigen belastingaangifte invullen, en worden apart belast." — Wikifin.be
Wettelijk Samenwonend
Wettelijk samenwonenden zijn personen die samen een verklaring van wettelijke samenwoning hebben afgelegd bij de gemeente. Dit kan ook tussen familieleden of vrienden.
Belangrijke kenmerken:
- Je bent fiscaal gelijkgesteld met gehuwden voor de inkomstenbelasting
- Je hebt altijd een scheiding van goederen (geen gemeenschappelijk vermogen mogelijk)
- Vanaf het tweede jaar vul je een gezamenlijke belastingaangifte in
- Elke partner behoudt zijn eigen beleggingen
Bron: "Wettelijk samenwonenden worden door de belastingadministratie gelijkgesteld met gehuwden voor de berekening van de eindbelasting." — Wikifin.be
Huwelijksvermogensstelsels Uitgelegd
Als je trouwt in Belgie, moet je kiezen (of krijg je automatisch) een huwelijksvermogensstelsel. Dit bepaalt wie eigenaar is van wat.
A. Het Wettelijk Stelsel (Gemeenschap van Aanwinsten)
Dit is het standaardstelsel in Belgie. Je krijgt dit automatisch als je geen huwelijkscontract laat opstellen.
Kenmerken:
- Er bestaan drie vermogens: jouw eigen vermogen, het eigen vermogen van je partner, en het gemeenschappelijk vermogen
- Goederen van voor het huwelijk blijven eigen
- Goederen verkregen tijdens het huwelijk worden gemeenschappelijk
- Erfenissen en schenkingen blijven eigen
- Belangrijk voor beleggers: De vruchten (dividenden, intresten) van eigen goederen zijn gemeenschappelijk!
Bron: "Het wettelijk stelsel bestaat uit een gemeenschappelijk vermogen van aanwinsten." — Notaris.be
B. Scheiding van Goederen
Dit stelsel vereist een huwelijkscontract bij de notaris voor of tijdens het huwelijk.
Kenmerken:
- Er bestaan slechts twee vermogens: elk zijn eigen vermogen
- Geen gemeenschappelijk vermogen
- Elke partner behoudt en beheert volledig zijn eigen goederen
- Inkomsten blijven gescheiden
- Partners kunnen wel samen goederen bezitten (in onverdeeldheid)
Bron: "In een stelsel van scheiding van goederen blijven de huwelijkspartners financieel volledig onafhankelijk van elkaar. Jouw inkomsten en die van je partner blijven van elkaar gescheiden." — Notaris.be
Vergelijkingstabel
| Aspect | Wettelijk Stelsel | Scheiding van Goederen | Wettelijk Samenwonend |
|---|---|---|---|
| Huwelijkscontract nodig | Nee (standaard) | Ja | Nee |
| Aantal vermogens | 3 (eigen + eigen + gemeenschappelijk) | 2 (elk eigen) | 2 (elk eigen) |
| Goederen voor huwelijk | Eigen | Eigen | Eigen |
| Goederen tijdens huwelijk | Gemeenschappelijk | Elk eigen | Elk eigen |
| Dividenden van eigen goederen | Gemeenschappelijk (50/50) | Eigen | Eigen |
| Meerwaarden op eigen goederen | Eigen (100% eigenaar) | Eigen | Eigen |
| CGT vrijstelling | €10.000 per persoon | €10.000 per persoon | €10.000 per persoon |
Kritieke Regel: Vruchten zijn Gemeenschappelijk
Dit is de belangrijkste regel voor beleggers onder het wettelijk stelsel!
Zelfs als je beleggingsportefeuille van voor het huwelijk dateert en dus "eigen" is, worden de dividenden en intresten die je ontvangt gemeenschappelijk. Dit staat letterlijk in de wet:
Artikel 1405, §1, 3 Burgerlijk Wetboek: "Gemeenschappelijk zijn: [...] de vruchten, inkomsten, interesten van hun eigen goederen"
Wat Betekent Dit in de Praktijk?
| Type Inkomen | Van Eigen Beleggingen | Toewijzing |
|---|---|---|
| Dividenden | Pre-huwelijk portefeuille | 50% jij, 50% partner |
| Intresten | Pre-huwelijk obligaties | 50% jij, 50% partner |
| Couponnen | Pre-huwelijk staatsbons | 50% jij, 50% partner |
| Meerwaarden | Pre-huwelijk portefeuille | 100% eigenaar |
Toewijzing van Dividenden per Stelsel
| Situatie | Portefeuille | Dividenden → Jij | Dividenden → Partner | Regel |
|---|---|---|---|---|
| Alleenstaand | Elke portefeuille | 100% | — | Geen partner |
| Gehuwd – Wettelijk stelsel | Jouw pre-huwelijk portefeuille | 50% | 50% | Vruchtenregel (Art. 1405 BW) |
| Gehuwd – Wettelijk stelsel | Partner's pre-huwelijk portefeuille | 50% | 50% | Vruchtenregel (Art. 1405 BW) |
| Gehuwd – Wettelijk stelsel | Portefeuille geopend tijdens huwelijk | 50% | 50% | Gemeenschappelijk + vruchten |
| Gehuwd – Wettelijk stelsel | Gezamenlijke rekening | 50% | 50% | Gemeenschappelijk |
| Gehuwd – Wettelijk stelsel | Geerfde portefeuille | 50% | 50% | Vruchtenregel (zelfs op erfenis) |
| Gehuwd – Wettelijk stelsel | Gemengde portefeuille (pre + tijdens) | 50% | 50% | Vruchtenregel op ALLE dividenden |
| Gehuwd – Scheiding van goederen | Jouw portefeuille | 100% | 0% | Eigendom |
| Gehuwd – Scheiding van goederen | Partner's portefeuille | 0% | 100% | Eigendom |
| Gehuwd – Scheiding van goederen | Gezamenlijke rekening (50/50) | 50% | 50% | Verhouding titularissen |
| Wettelijk samenwonend | Jouw portefeuille | 100% | 0% | Eigendom (altijd scheiding) |
| Wettelijk samenwonend | Partner's portefeuille | 0% | 100% | Eigendom (altijd scheiding) |
| Wettelijk samenwonend | Gezamenlijke rekening | 50% | 50% | Verhouding titularissen |
De gouden regel: Onder het wettelijk stelsel zijn dividenden ALTIJD 50/50, ongeacht wie de eigenaar is van de aandelen. Dit geldt zelfs voor portefeuilles van voor het huwelijk.
Dividendvrijstelling (€833 per persoon):
| Type belegging | Komt in aanmerking voor €833? |
|---|---|
| Individuele aandelen (AAPL, ASML, etc.) | Ja |
| Erkende cooperaties | Ja |
| ETF's (VWCE, IWDA, etc.) | Nee |
| Beleggingsfondsen | Nee |
Belastingaangifte: Het Jaar van het Huwelijk
Een veelgemaakte fout is denken dat je meteen een gezamenlijke aangifte moet indienen als je trouwt. Dat klopt niet!
De Regel
In het jaar van je huwelijk word je nog als alleenstaande beschouwd voor de belastingen.
Dit betekent:
- Je vult elk een eigen belastingaangifte in
- Je wordt apart belast
- Je hebt elk je eigen vrijstellingen
- Dividenden worden NIET 50/50 verdeeld voor dat jaar
Vanaf het jaar NA je huwelijk:
- Je vult een gezamenlijke aangifte in
- Je kunt profiteren van het huwelijksquotient
- Dividenden van eigen goederen worden 50/50 verdeeld
Bron: "In het jaar waarin jullie trouwen als alleenstaanden worden beschouwd. Jullie moeten dus elk een eigen belastingaangifte invullen, en worden apart belast. De daaropvolgende jaren een gezamenlijke belastingaangifte indienen." — Wikifin.be
Meerwaarden en Vrijstellingen per Stelsel
Sinds 1 januari 2026 betaal je in Belgie 10% belasting op meerwaarden uit financiele activa. De vrijstelling hangt af van je huwelijksstelsel.
Toewijzing van Meerwaarden per Stelsel
| Situatie | Portefeuille | Meerwaarde → Jij | Meerwaarde → Partner | Vrijstelling | Regel |
|---|---|---|---|---|---|
| Alleenstaand | Elke portefeuille | 100% | — | €10.000 | Geen partner |
| Gehuwd – Wettelijk stelsel | Jouw pre-huwelijk portefeuille | 100% | 0% | €10.000 (jij) | Eigen vermogen |
| Gehuwd – Wettelijk stelsel | Partner's pre-huwelijk portefeuille | 0% | 100% | €10.000 (partner) | Eigen vermogen partner |
| Gehuwd – Wettelijk stelsel | Portefeuille geopend tijdens huwelijk | 50% | 50% | €10.000 elk | Gemeenschappelijk vermogen |
| Gehuwd – Wettelijk stelsel | Gezamenlijke rekening | 50% | 50% | €10.000 elk | Gemeenschappelijk |
| Gehuwd – Wettelijk stelsel | Geerfde portefeuille | 100% | 0% | €10.000 (eigenaar) | Eigen vermogen (erfenis) |
| Gehuwd – Wettelijk stelsel | Gemengde portefeuille | Per lot | Per lot | €10.000 elk | Zie sectie hieronder |
| Gehuwd – Scheiding van goederen | Jouw portefeuille | 100% | 0% | €10.000 | Eigendom |
| Gehuwd – Scheiding van goederen | Partner's portefeuille | 0% | 100% | €10.000 | Eigendom |
| Wettelijk samenwonend | Jouw portefeuille | 100% | 0% | €10.000 | Eigendom (altijd scheiding) |
| Wettelijk samenwonend | Partner's portefeuille | 0% | 100% | €10.000 | Eigendom |
Bron: "The draft preparatory documents also confirm that marital property law must be considered when calculating capital gains tax." — KPMG
Speculatieve meerwaarden (33%): dezelfde toewijzingsregels als hierboven, maar geen vrijstelling. De €10.000 vrijstelling geldt ALLEEN voor normale meerwaarden (10%).
De €10.000 Vrijstelling Uitgelegd
| Situatie | Jaarlijkse Vrijstelling | Hoe het werkt |
|---|---|---|
| Alleenstaand | €10.000 | Per persoon |
| Gehuwd – Scheiding van goederen | €10.000 per persoon | Elk apart, op eigen meerwaarden |
| Wettelijk samenwonend | €10.000 per persoon | Elk apart |
| Gehuwd – Gemeenschap (eigen activa) | €10.000 per eigenaar | Toegepast op de meerwaarden van de eigenaar |
| Gehuwd – Gemeenschap (gemeensch. activa) | €10.000 per persoon | Meerwaarde wordt 50/50 gesplitst, elk past €10.000 toe op eigen helft |
Verduidelijking: De "€20.000 voor gehuwden" die je vaak leest, is GEEN gedeelde pot. Het is €10.000 per persoon. Bij gemeenschappelijke activa wordt de meerwaarde eerst 50/50 verdeeld, waarna elke partner zijn eigen €10.000 vrijstelling toepast op zijn helft. Je kunt ongebruikte vrijstelling van de ene partner NIET overhevelen naar de andere.
Opgelet: Gemengde Portefeuilles
Dit is een van de meest voorkomende situaties en tegelijk de meest complexe.
Stel: je opent een effectenrekening bij IBKR als alleenstaande in 2023. Je koopt 50 aandelen ASML a €600. In 2025 trouw je onder het wettelijk stelsel. In 2026 koop je nog 15 ASML a €700, betaald met je loon.
Nu heb je 65 ASML-aandelen op dezelfde rekening:
- 50 aandelen = eigen vermogen (gekocht voor het huwelijk)
- 15 aandelen = gemeenschappelijk vermogen (gekocht met beroepsinkomsten tijdens het huwelijk)
Hoe worden deze belast?
Dividenden: Alle dividenden van alle 65 aandelen worden 50/50 verdeeld. De vruchtenregel maakt geen onderscheid — alle inkomsten UIT de aandelen zijn gemeenschappelijk.
Meerwaarden: Hier wordt het per lot bekeken. Als je 60 aandelen verkoopt, bepaalt de FIFO-methode (First In, First Out) welke aandelen je als eerst verkoopt:
- De eerste 50 (van voor het huwelijk) → 100% voor jou (eigen vermogen)
- De overige 10 (gekocht tijdens het huwelijk) → 50/50 (gemeenschappelijk vermogen)
Praktisch voorbeeld
| Verkoop | Lot | Eigendom | Meerwaarde | Jij | Partner |
|---|---|---|---|---|---|
| 50 aandelen x €200 winst | Pre-huwelijk (eigen) | 100% jij | €10.000 | €10.000 | €0 |
| 10 aandelen x €100 winst | Tijdens huwelijk (gemeensch.) | 50/50 | €1.000 | €500 | €500 |
| Totaal | €11.000 | €10.500 | €500 |
Tip: Bewaar altijd je transactiehistorie bij je broker. Dit is je bewijs van welke aandelen voor en welke tijdens het huwelijk zijn gekocht. Onze Belgian Tax Calculator detecteert dit automatisch op basis van je importgegevens en huwelijksdatum.
Andere Randgevallen om te Kennen
Herbelegde Dividenden (DRIP)
Als je broker automatisch dividenden herbelegt, worden de nieuwe aandelen die hiermee gekocht worden gemeenschappelijk vermogen. Waarom? Omdat dividenden onder het wettelijk stelsel vruchten zijn → ze worden gemeenschappelijk. Aandelen gekocht met gemeenschappelijk geld zijn ook gemeenschappelijk.
Dit betekent dat zelfs in een 100% pre-huwelijk portefeuille, DRIP langzaam gemeenschappelijke aandelen creert.
Verkoop en Herinvestering (Wederbelegging)
Als je je pre-huwelijk aandelen verkoopt en met de opbrengst nieuwe aandelen koopt, moet je "wederbelegging van eigen goederen" (Art. 2.3.20 BW) kunnen bewijzen. Zonder duidelijke documentatie kunnen de nieuwe aandelen als gemeenschappelijk worden beschouwd, omdat de verkoopopbrengst vermengd kan zijn geraakt met je salaris op dezelfde rekening.
Tip: Houd een gescheiden spoor bij: verkoopopbrengst → directe heraankoop, zonder tussendoor gemeenschappelijke kosten te betalen van dezelfde rekening.
Speculatieve Meerwaarden
Speculatieve meerwaarden (transacties binnen 90 dagen of boven €4.000 positie) worden belast aan 33% in plaats van 10%. De toewijzingsregels (wie geeft aan) zijn identiek aan normale meerwaarden, maar er is geen €10.000 vrijstelling. Elke euro speculatieve winst is belastbaar.
Praktische Voorbeelden
Voorbeeld 1: Gehuwd met Wettelijk Stelsel
Situatie:
- Marc en An trouwden in 2020 (wettelijk stelsel)
- Marc had voor het huwelijk een portefeuille van €50.000 bij Interactive Brokers
- Tijdens het huwelijk kochten ze samen ETF's voor €30.000
In 2026:
- Marc verkoopt aandelen uit zijn pre-huwelijk portefeuille: €8.000 meerwaarde
- Ze verkopen samen ETF's: €6.000 meerwaarde
- Marc ontvangt €1.500 dividenden uit zijn eigen portefeuille
Fiscale Toewijzing:
| Inkomen | Marc | An |
|---|---|---|
| Meerwaarde eigen portefeuille | €8.000 | €0 |
| Meerwaarde gezamenlijke ETF's | €3.000 | €3.000 |
| Dividenden eigen portefeuille | €750 | €750 |
| Totaal meerwaarden | €11.000 | €3.000 |
| Totaal dividenden | €750 | €750 |
Belastingberekening:
- Marc: €11.000 meerwaarde - €10.000 vrijstelling = €1.000 belastbaar → €100 belasting
- An: €3.000 meerwaarde - €10.000 vrijstelling = €0 belastbaar → €0 belasting
- Elk €750 dividenden - €833 vrijstelling = €0 belastbaar (of terugvorderbaar als roerende voorheffing betaald)
Voorbeeld 2: Gehuwd met Scheiding van Goederen
Situatie:
- Peter en Els trouwden in 2022 met scheiding van goederen
- Peter heeft een portefeuille van €80.000 bij Bolero
- Els heeft een portefeuille van €40.000 bij DEGIRO
In 2026:
- Peter verkoopt met €12.000 meerwaarde
- Els verkoopt met €5.000 meerwaarde
- Peter ontvangt €2.000 dividenden
Fiscale Toewijzing:
| Inkomen | Peter | Els |
|---|---|---|
| Meerwaarde | €12.000 | €5.000 |
| Dividenden | €2.000 | €0 |
Belastingberekening:
- Peter: €12.000 - €10.000 vrijstelling = €2.000 belastbaar → €200 belasting
- Els: €5.000 - €10.000 vrijstelling = €0 belastbaar → €0 belasting
- Dividenden blijven volledig bij Peter (geen 50/50 split!)
Veelgestelde Vragen
Moet ik mijn huwelijksdatum invoeren in jullie tool?
Ja, de huwelijksdatum is essentieel voor correcte berekeningen. De tool gebruikt deze om te bepalen welke portefeuilles "voor het huwelijk" zijn (eigen vermogen), het huwelijksjaar correct te behandelen (aparte belasting), dividenden correct toe te wijzen (50/50 vanaf het jaar na het huwelijk), en gemengde portefeuilles per lot toe te wijzen (FIFO op basis van aankoopdatum vs. huwelijksdatum).
Kan ik tijdens mijn huwelijk van stelsel veranderen?
Ja, je kunt tijdens het huwelijk van huwelijksstelsel veranderen, maar dit moet via een notariele akte. Raadpleeg een notaris voor advies.
Wat als mijn partner ook belegt?
Als je partner een eigen portefeuille heeft, moet je aangeven wie eigenaar is van welke portefeuille. Bij een gezamenlijke rekening kun je de verhouding instellen (standaard 50/50).
Wat met accumulerende ETF's?
Accumulerende ETF's keren geen dividenden uit, dus de vruchtenregel is niet van toepassing op "dividenden". Bij verkoop gelden echter de meerwaarderegels van je stelsel.
Wat met de TOB (beurstaks)?
De TOB wordt betaald door de werkelijke koper/verkoper, dus de persoon die de transactie uitvoert. Deze wordt niet gedeeld tussen partners.
Wat als ik een DRIP (automatische herbelegging) heb?
Onder het wettelijk stelsel worden via DRIP aangekochte aandelen gemeenschappelijk vermogen, zelfs als je oorspronkelijke portefeuille eigen is. De tool houdt hier automatisch rekening mee bij de FIFO-berekening.
Disclaimer: Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Het vormt geen juridisch of fiscaal advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde belastingadviseur of notaris voor advies over je specifieke situatie.
Nuttige links: